Antygona | inne lektury | kontakt | reklama | studia
	• streszczenie • opracowanie • bohaterowie • życie i twórczość autora • test

Czas i miejsca akcji w „Antygonie” Akcja rozgrywa się w ciągu jednego dnia przed pałacem królewskim w Tebach, a rozpoczyna przed świtem. O czasie tragedii wnioskować można na podstawie pieśni parodosowej Chóru, który wykonuje hymn pochwalny na cześć wschodzącego słońca: „O słońca grocie, coś jasno znów Tebom Błysnął po trudach i znoju, Złote dnia oko, przyświecasz ty niebom (...) Witaj! (...)” Uprzednio, w Prologosie, ukazana jest Antygona namawiająca siostrę do pochówku zwłok brata - Polinejkesa, który poległ podczas starcia z Eteoklesem. Wiadomo również, że walka niedawno się skończyła, o czym wspomina Ismena: „Od dnia, kiedy s... więcej * * * Konflikt tragiczny w „Antygonie” Sofoklesa Dzieło Sofoklesa nawiązuje do mitu o rodzie Labdakidów i jest kontynuacją tragicznej historii. W „Antygonie” poznajemy tylko dwoje z czwórki rodzeństwa – potomków Edypa: tytułową Antygonę i jej młodszą siostrę Ismenę. Bracia: Eteokles i Polinejkes wskazani są jako nieżyjący pretendenci do królewskiej korony. Polegli w walce o władzę. Ich śmierć stanowi punkt wyjścia i pretekst do zilustrowania konfliktów – sprzecznych prawd: pomiędzy tym, co boskie a tym, co ludzkie (prawa pisane i niepisane - obyczajowe), rozumem a uczuciami, dobrem jednostki a dobrem społecznym, wolą, wyborem a przezna... więcej * * * Konflikt między tym, co boskie a tym co, ludzkie Antytezę (różnicę) stanowi podwójne prawo: reguły ustanowione przez człowieka, który żąda, by były akceptowane przez lud (Kreon) i normy obyczajowe wpisane w świętą tradycję, przestrzegane od zawsze, bo wiążące się z wierzeniami (prawa boskie). Kreon to prawodawca i egzekutor praw – król. Po wygaśnięciu męskiej linii Labdakidów (śmierć Edypa, a później Polinejkesa i Eteoklesa) oraz jako bratu Jokasty (wdowy po Edypie) jemu należy się tron: „ (...)władzę i tron ten objąłem, Który mi z prawa po zmarłych przypada.” Zakaz, który wydaje nie jest okrutnym kaprysem despoty, ale ma uzasadnienie moralne... więcej * * * Konflikt miedzy jednostką a społeczeństwem w „Antygonie” Kreon jako głowa państwa ma obowiązek stanowienia prawa. Na tym polu pragnie zbudować swój autorytet. Deklaruje rządzić sprawiedliwie, kierować się dobrem ogółu oraz przychylać do decyzji społeczeństwa: „Że nasze szczęście w szczęściu miasta leży I jego dobro przyjaciół ma raić (w znaczeniu radować – cieszyć) Przez te zasady podnoszę to miasto (...)” Dlatego wydaje mu się racjonalne, że obrońca miasta zostanie pogrzebany z honorami, zaś nieprzyjaciel – pozbawiony czci, a jego ciało porzucone. W momencie, gdy dowiaduje się o przestępstwie Antygony – jego krewnej i narzeczonej syna &#... więcej * * * Prawda rozumu a prawdy uczucia w „Antygonie” Każde państwo – to organizacja. By mogło właściwie funkcjonować niezbędna jest logika i zdrowy rozsądek. Człowiek oddany całkowicie idei państwa musi być intelektualistą, rzecznikiem rozumu. Kreon jawi się jako „wcielenie” czystego racjonalizmu. Jego bezwzględność, a nawet okrucieństwo nie wynikają z gniewu, czy zapalczywości, ale z bezwzględnej i zimnej konsekwencji rozumowania. O udział w zakazanym pogrzebie podejrzewa również Ismenę (jest przecież siostrą Antygony i Polinejkesa), na nią pochopnie wydaje wyrok, ale po upomnieniu Przodownika Chóru, dochodzi do głosu jego rozsądek i zmienia zdanie:... więcej * * * Motywy literackie w „Antygonie” Sofoklesa Motyw miłości Miłość ukazaną w „Antygonie” można rozpatrywać dwojako: jako wszechpotężne uczucie będące motorem działań bohaterów, ale jednocześnie prowadzące do ich zguby. Zarówno Antygona, jak i Hajmon kochali tak silnie, że postanowili ponieść ofiarę ze swojego życia, choć każde w innym rozumieniu: „Miłości – ni bóg nie ujdzie przed twoim nawałem” Hajmon nie wyobrażał sobie dalszego życia bez ukochanej i tak jak ona popełnił samobójstwo. Antygona kierowała się sercem (miłością do brata) i nie mogła postąpić wbrew temu, co czuła. Godziłoby to w jej system wartości i przeczyło sumieni... więcej * * * Pochodzenie i rozwój dramatu antycznego Według „Poetyki” Arystotelesa (IV w. p.n.e.) źródeł dramatu antycznego - tragedii greckiej należy doszukiwać się w dytyrambie i dramacie satyrowym. Dytyramb – był odmianą liryki chóralnej, związanej początkowo z kultem boga Dionizosa i obrzędowymi pieśniami układanymi na jego cześć. Wykonywał je zazwyczaj chór złożony z pięćdziesięciu osób. W V w. p.n.e. nastąpiło przekształcenie dytyrambu. Treść narracyjna ustąpiła miejsca muzyce i to ona zaczęła odgrywać najważniejszą rolę. Nie bez znaczenia jest tu postać Ariona z Mentymny – poety i muzyka pochodzącego z wyspy Lesbos.... więcej * * * Cechy tragedii antycznej W VI rozdziale „Poetyki” Arystoteles utworzył i zdefiniował jedną z podstawowych kategorii tragedii – katharsis. Dzieło antyczne miało oddziaływać na odbiorcę: wzbudzić u widza litość i trwogę, a przez to „oczyścić” go wewnętrznie, tak, by rozładował tkwiące w nim emocje, a co za tym idzie, stał się lepszym człowiekiem, zrozumiał tajemnicę losu i pogodził się z nią. Klasyczne reguły a dramat szekspirowski Klasyczne reguły stanowiące o charakterze dramatu antycznego i tragedii greckiej złamał Wiliam Szekspir – twórca dramatu nowożytnego. Dramat szekspirowski, podobni... więcej * * * Kompozycja i konstrukcja dramatu antycznego Kompozycja dramatu antycznego Ekspozycja – wprowadzenie poprzedzające akcję, zarysowanie głównego wątku, przedstawienie bohaterów; Węzeł dramatyczny – pojawienie się problemu; rozwój akcji; Perypetia – działanie bohatera zmierzające do rozwiązania problemu, stopniowa zmiana przebiegu akcji, „dozowanie” napięcia; Punkt kulminacyjny – przełom w wydarzeniach, moment zwrotny, najwyższy poziom napięcia emocjonalnego; Rozwiązanie akcji – dramatyczne zakończenie losów bohaterów (katastrofa) – w przypadku tragedii, w wypadku komedii – pozytyw... więcej * * * „Antygona” jako tragedia antyczna Sofokles w swoim utworze zastosował całkowicie schemat tragedii greckiej, zarówno w kwestii kompozycji, jak i konstrukcji. Dostosował dzieło do „poetycznych” reguł: zasady trzech jedności, decorum, zasady trzech aktorów, a tematykę zaczerpnął z mitów – mit o rodzie Labdakidów. Na scenie nie występuje więcej niż trzech aktorów (prócz Chóru i Przodownika) np. Antygona, Kreon, Ismena (epejsodion II). Język postaci jest zindywidualizowany, pełen patosu i powagi (tak, jak powinno być w tragedii). Partie Kreona są wywodami i argumentami władcy, postacie wyrażają się adekwatnie do „narzuconych” im ról ... więcej * * * Teatr grecki Teatr grecki wywodzi się z obrzędów ku czci boga Dionizosa. U południowo – wschodniego stoku ateńskiego Akropolu, w świętym okręgu Dionizosa, gromadziły się tłumy, dla których uczestnictwo w widowiskach było niecodziennym wydarzeniem. Obecnie można oglądać odkopany w XIX wieku kuty w kamieniu teatr. Mógł on pomieścić nawet około piętnastu tysięcy widzów, a wybudowano go w II połowie IV w. p.n.e. Wcześniej sztuki teatralne wystawiano na agorze – głównym palcu miasta, rynku, na prowizorycznie wzniesionych konstrukcjach drewnianych, ale źródła historyczne notują, że w latach 499 – 490 p.n.e. doszło do k... więcej * * * Interpretacje sceniczne „Antygony” (przykłady) Starożytna tragedia grecka wchodziła na sceny europejskie od czasów renesansu. Przybierała wówczas kształt słowno – muzycznego widowiska, co w efekcie zaowocowało licznymi operami. Opera przeżyła wtedy swój rozkwit. Operowe „wersje” Antygony Twórczość muzyczna czerpała z antyku, a tematyka tebańska nie pozostawała w tym przypadku bez echa. W XVIII wieku poświęcono Antygonie ponad dwadzieścia oper, ale tylko kilka zapisało się w dziejach dramatu muzycznego. Pierwsze reinterpretacje muzyczne nosiły zwykle w tytule imię Kreona np. „Kreon” z 1690 roku kompozytora Marc`Antonia Zianieg... więcej * * * „Antygony” różne – reminiscencje: przekłady, kontynuacje i nawiązania... Do dzieła Sofoklesa nawiązywali również twórcy starożytnego Rzymu np. tragik epoki republikańskiej Lucjusz Akcjusz (170 – do ok.86 r. p.n.e.). Stworzył on dzieło „Antigone”, którego zachowały się tylko niewielkie fragmenty. W spuściźnie Seneki – tragediopisarza (ok. 4 r. p.n.e. – 68 n.e.) wyróżniają się zachowane we fragmentach „Fenicjanki”. Przypominają one utwór Eurypidesa o tym samym tytule, ale nie stanowią pełnego dramatu, są to raczej sceny kojarzone z retorycznymi deklamacjami, wśród których wyróżnia się obszerny dialog Edypa z Antygoną, w który... więcej * * * Najważniejsze cytaty z „Antygony” Odmowa pomocy Antygonie – argumenty Ismeny „Baczyć to trzeba, że my przecie słabe, Do walk z mężczyzną niezdolne niewiasty; Że nam ulegać silniejszemu należy, Tych słuchać, nawet i sroższych rozkazów.” (prologos) Decyzja Antygony – argumenty „Ja ci nie każę niczego, ni choćbyś Pomóc mi chciała, wdzięczne by mi było, Lecz stój przy twojej myśli, a ja brata Pogrzebią sama, potem zginę z chlubą. Niechaj się z bratam z mym kochanym w śmierci Po świętej zbrodni. A dłużej mi zmarłym Miłą być trzeba niż ziemi mieszkańcom, Bo tam zostanę na wieki; tymczasem Ty tu znieważaj święte ... więcej * * * Plan wydarzeń „Antygony” 1. Spotkanie Antygony z Ismeną – odmowa udziału w „zakazanym” pogrzebie brata. 2. Dialog Kreona z Chórem tebańskich Starców – ideologia władzy i egzekwowania prawa. 3. Wiadomość o złamaniu rozkazu króla. 4. Antygona przed obliczem władcy – zarzuty Kreona. 5. Wezwanie Ismeny i oskarżenie jej o „współudział” w pochówku. 6. Tymczasowy „areszt” sióstr – przymusowe zatrzymanie w pałacu. 7. Rozmowa Hajmona z ojcem – „słowna” walka o narzeczoną. 8. Wyrok na Antygonę. 9. Droga Antygony do miejsca kaźni (Lament). 10. Spotkanie Kreona z Tyrezjaszem –... więcej * * * Bibliografia Literatura przedmiotowa: 1. Sofokles, Antygona, przeł. Kazimierz Morawski, oprac. S. Srebrny i J. Łanowski, wydawnictwo: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1984. Literatura podmiotowa: 1. Adamczyk M., Chrząstowska B., Pokrzywniak J. T., Starożytność – Oświecenie. Podręcznik literatury dla klasy I szkoły średniej, Warszawa 1998. 2. Cytowska M., Szelest H., Literatura grecka i rzymska w zarysie, Warszawa 1981. 3. Hanczakowski M., Starożytność [ w:] Epoki literackie. Od antyku do współczesności, Bielsko – Biała 2003. 4. Myrcik K. Król Edyp Sofoklesa [w: ] ... więcej * * * Sofokles - twórczość Sofokles był najpopularniejszym pisarzem swego czasu, epoki „złotego wieku” Aten. Dwadzieścia cztery razy zwyciężał Dionizje, w tym osiemnaście razy zajął pierwsze miejsce (nigdy nie schodził poniżej drugiego). Burt pisze: „W dionizyjskich rywalizacjach Sofokles zastąpił połączone ze sobą tragedie Ajschylosa odrębnymi sztukami na rozmaite tematy, kładąc nacisk na intensywność i jedność dramatycznego oddziaływania; stworzył tym samym wzór podjęty następnie przez nowożytny dramat zachodni. Jeśli Ajschylosowi przypisujemy odkrycie poetyckich i emocjonalnych możliwości tragedii, musimy przyznać, że to wyra... więcej * * *

Tagi: